Historiek
Hoe het ooit begon… in 1976
In 1975 trekt Eric Broekaert, toen doctoraatstudent aan de universiteit van Gent, op studiereis naar de V.S. om daar het model van de drugvrije therapeutische gemeenschap te ontdekken. Hij keert enthousiast terug. In augustus 1976 gaat De Kiem van start als therapeutische gemeenschap, eerst nog binnen de kliniek “De Pelgrim”, in Moortsele. De eerste jaren wordt het Amerikaans model “vervlaamst” en in 1980 wordt De Kiem organisatorisch gescheiden van De Pelgrim.
In 1985 wordt intern nagedacht hoe we de drempel kunnen verlagen om bewoners op te nemen en er komt meer aandacht voor hun familie. Ook de specifieke noden van vrouwen in opname wordt een aandachtspunt. Zaken die ook in onze werking vandaag heel belangrijk blijven.
De jaren 90… onrust en groei
Er zijn onderhandelingen met het RIZIV voor een eigen statuut en subsidiëring en dit zorgt intern voor de nodige sociale onrust. De toekomst van De Kiem is onzeker. Maar er volgt een erkenning bij het RIZIV, er wordt een nieuw bestuursorgaan aangeduid en Dirk Vandevelde wordt in 1992 directeur. Onder de leiding van Dirk willen we als organisatie ook de blik naar buiten richten: Dirk wordt voorzitter van de VVBV (Vlaamse vereniging van behandelingscentra in de verslavingszorg) en secretaris van de Europese federatie van therapeutische gemeenschappen (het E.F.T.C.).
Intern wordt er gekeken naar mogelijkheden voor uitbreiding: in 1995 wordt een grond gekocht in Gavere. In 1996 starten we met het eerste ambulant centrum in Gent. Toen was dit nog een vormingsprogramma voor jongeren die werden doorverwezen vanuit justitie.
In datzelfde jaar wordt de Tipi opgericht, waar moeders met hun kind(eren) opgenomen kunnen worden, een uniek gegeven in België. En ook in de gevangenissen van Ruiselede, Brugge en Gent zijn we vanaf dat jaar actief. Residentieel komt er ook uitbreiding: het onthaal wordt een aparte afdeling en de bezetting verdubbelt: van 15 naar 30 bewoners.
Een “diverser” aanbod
De groeiende diversiteit in de samenleving vraagt een meer diversiteitsgericht aanbod voor allochtone mensen die problemen ervaren met middelen. In de periode tussen 2006-2009 start De Kiem een werkgroep rond dit thema en medewerkers volgen opleidingen, om hier meer aandacht voor te hebben.
Na onzekere jaren met tijdelijke subsidiëringen wordt de Tipi structureel verankerd in de residentiële werking en ook opengesteld voor vaders die een opname willen met hun kind(eren). Vanaf 2006 kan dit in de nieuwbouw in Gavere, waar onthaal, de tipi, de TG en de administratie van De Kiem voortaan gehuisvest is.
Ook ambulant zitten we niet stil: in Gent wordt de samenwerking opgevoerd tussen justitie en hulpverlening: De Kiem is een belangrijke partner binnen het project proefzorg, cliëntoverleg en casemanagement. En er ontstaan ook nieuwe projecten: een eerste drugpreventieteam onder de naam ‘Drugpunt’ in de regio Rhode & Schelde en een nieuwe methodiek voor cocaïnegebruikers: de CRA+vouchers-methodiek in het ambulant centrum van Gent. In 2009 openen nieuwe ambulante centra in Ronse en Geraardsbergen.
In 2011 bestaan we 35 jaar. Dit wordt gevierd met een studiedag, waar wetenschappelijk onderzoek en de praktijk belicht worden. In de daaropvolgende jaren werken we vaker mee aan onderzoek, rond de Tipi, de CRA+vouchers-behandeling, … de herstelvisie in de verslavingszorg wordt de norm.
En we blijven groeien…
In 2013 start een nieuw Drugpunt (voor preventie en vroeginterventie) in de politiezone Wetteren-Laarne-Wichelen, 2 jaar later in Assenede-Evergem en intussen hebben we een 4e Drugpunt in de Regio Puyenbroeck.
In de ambulante centra te Gent, Ronse en Geraardsbergen wordt gestart met spuitenruil en de CRA+vouchers-methodiek wordt zowel intern, als extern verspreid. Medewerkers geven hierover opleiding en we geven een handboek uit in 2015.
In hetzelfde jaar start in de gevangenis van Gent ‘DRUGS de baas?!’, een vormingspakket terugvalpreventie, dat momenteel ook bestaat in de gevangenissen in Brugge, Dendermonde, Oudenaarde en Beveren.
… zelfs in de coronaperiode
2020 is een pittig jaar: corona breekt uit en we proberen (al dan niet van op afstand) onze cliënten in alle werkingen zo goed mogelijk bij te staan. Ondanks de coronapandemie, start het nieuwe ambulant centrum van Ninove in 2020 en een jaar later ook een ambulante werking in Dendermonde. De lange wachtlijsten die bijna onmiddellijk ontstaan, tonen de hoge nood aan drughulpverlening in deze regio’s.
In de jaren die volgen participeert De Kiem in tal van ambulante projecten zoals N-impact en B-OOST om kwetsbare doelgroepen te activeren. Ook zijn we voortrekker in het “liaisonproject illegale middelen” en het project “historische saldi”. Deze projecten zijn samenwerkingen met tal van andere organisaties in het werkveld.
Ook binnen de gevangenismuren ontstaan zulke samenwerkingen, zoals “Drugs en Detentie” in Gent en Dendermonde en vanaf 2026 ook in Brugge en Beveren. Momenteel zijn we actief in zes gevangenissen en 1 detentiehuis.
What’s next?
2026 is in alle opzichten een bijzonder jaar. We bestaan 50 jaar en vieren dit met een feestweekend, de uitgave van een boek en een studiedag. Onze organisatie groeide de afgelopen jaren exponentieel dus dringt een nieuwe organisatiestructuur zich op, die intern vorm kreeg. We nemen afscheid van Dirk Vandevelde als directeur en kijken uit naar de toekomst met een nieuw beleidsteam en nieuwe uitdagingen.
Kom maar af!